سکوت خشونتی بی‌صدا علیه زبان کرمانجی

در میان هیاهوی جهانی که هر روز زبان‌های کوچک‌ و محلی‌اش را از دست می‌دهد، شاید خاموشی یک زبان نه با فریاد، بلکه با سکوت آغاز شود. سکوتی که از خانه‌ها شروع می‌شود، از پیامی که به زبان مادری داده نمی‌شود، از واژه‌ای که بر زبان نمی‌آید و از مکالمه‌ای که میان پدر و فرزندی به فارسی ترجیح داده می‌شود. این سکوت، سال‌هاست در گوشه‌وکنار خراسان و مناطق کرمانج‌نشین خانه کرده و بی‌صدا، پایه‌های یکی از غنی‌ترین گویش‌های زبان کردی را می‌لرزاند.

ئشق، تەنێ ئشقە کو هێژایه هین
هەر کی دلئشکەستی یه، پێ شایه هین

ئشق، تەنێ ئشقه کو بێ خاپ و خەم
دلخوەشیا من له ڤێ دنیایه هین

ئشق، تەنێ ئشقە کو ئارەک وەئێر...
ئشق نەبه، باری دلان، با یه هین

ئشق تویی، ئی کو هەبوونا منی
هین تو له مالی، کو م دل دایه هین!

روونی له سەر کانیێ دلی تەنگێ من
چاڤێ ته سەرچاڤیا ڤێ کانیا یه هین

ئشق تویی، ئشق دو لێڤێن ته نه
جارێ بکەن، پەنجەرا دل، ڤا یه هین

روونی له ڤر، گەپ که ژه خوە، تا سوێ....
ئەرمانا گەپێن ته، له دل مایه هین!

‍ چییا, نـەرماوەنـــــد و هێشن
نــەرم گرتییە کـــەریێ مێشن
شڤان چوویە چایەک ڤەخوە
تــا خـــوەدی بێبــن بـــدوشن

#برێز_مهەمەد_قوربانی
*

شڤان هولست پەز ل دەر ما
نیرییێ پێشێ بـــێ سەر ما
بنێڤ ئار گــــرت پزری چوو!
باوەر دکـی ل ڤــێ ســەرما؟

#بانوو_سارا_سوودمەند
*

ئـــەز شڤان م کو نــەچوومە
پەز تەرە ئــەز ژی ب دوو مە
یارا مــــن ل خــوەنا شـیرین
ئـەز ژ سەرمان خوە دجوومە

#برێز_مەرخا_چییان
*

چییایـێ مــە بـــەر ب تاڤـــێ
پـــــەز تنــک بــوو ل بناڤــــێ
دل تالان کــر نـــاڤ زراڤـــــێ

#ئەلی_رەجەب‌زاده_گولیل

*

چ کاران!

دهەڵینی زنارێن چی، ل سەرمێ
دکی کانی، دلێ کەڤران ژ شەرمێ
ب خوه، گاشه نەخوازی یا نزانی
کو چ کاران دکن، چاڤێن ته نەرمێ!

چه کارهایی!

صخره‌های کوه را در اوج سرما، ذوب می‌کنی
دل سنگها را از شرم، مثل چشمه جاری می‌کنی
شاید خودت هم نخواهی یا ندانی
که چشم هایت چه کارهایی می‌کنند، لطیف من!
* سپاهی لایین

من دی خەونا ئەڤینا خوە، ل سەر چێ
غەم و قوسسێن خوە م ئسپارتێنە بێ

دلێ من خوەست پیشکش کەم  خەلاتەک
من تشت پەیدا نەکر، چاڤێن خوە دا وێ!

✅ ترجمە فارسی :

من خواب عشقم را، بر بلندای کوه دیدم
تمام غم و غصه هایم را، به باد سپردم

دلم خواست تا هدیه ای تقدیم یار کنم
چیزی در شٱن او نیافتم، چشمانم را هدیە دادم

#محمد_حسین_پور 

چەڵە

نە ساره و نە ژی چاخوونە ئیسال
شەڤا چێلە ل مە بوو تاری و تال

بڤر بوو پارا جەنگلبانێ مەرخان 
نە فرهاد هات، نە ئازاد گیشتیە مال

خوەدێ دگری و شیتان ژی  دلیزە
ژ شاناما مه ڤەرکەت روستمێ زال

ورێسان با دەدەن سا باسکێ جایلان
خوەدی مال قەوتاندن، نێلێنە مال

زمانی سۆر، سەرێ کەسک بریە دارێ
پیرە مزیێک، سا کولیان دەگرێ فال

بەهارەک ناوینم سا ڤی وەلاتا
روویێ رەش نارن و ئەو ناونە سال!

*حسین اسفندیاری

‍ چییا, نـەرماوەنـــــد و هێشن
نــەرم گرتییە کـــەریێ مێشن
شڤان چوویە چایەک ڤەخوە
تــا خـــوەدی بێبــن بـــدوشن

#برێز_مهەمەد_قوربانی
*

شڤان هولست پەز ل دەر ما
نیرییێ پێشێ بـــێ سەر ما
بنێڤ ئار گــــرت پزری چوو!
باوەر دکـی ل ڤــێ ســەرما؟

#بانوو_سارا_سوودمەند
*

ئـــەز شڤان م کو نــەچوومە
پەز تەرە ئــەز ژی ب دوو مە
یارا مــــن ل خــوەنا شـیرین
ئـەز ژ سەرمان خوە دجوومە

#برێز_مەرخا_چییان
*

چییایـێ مــە بـــەر ب تاڤـــێ
پـــــەز تنــک بــوو ل بناڤــــێ
دل تالان کــر نـــاڤ زراڤـــــێ

#ئەلی_رەجەب‌زاده_گولیل

*

هەر شەڤ ڤا دلا، تە دکە مانە
ژ هیڤێ دەخوازێ ئەو نیشانە
مینا دینەکێ ژ خوە دپرسه
توریم چاڤ رەشا من هین خزانه؟

هر شب این دل ، تو را بهانه می‌کند
از ماه ، نشانــه ای می خـواهـــد 
مانند دیوانه ای از خود می پرسد
که آیا چشم سیاه من، هنوز بچه است؟!

*حسین اسفندیاری

غەریو

مەکشین ئەلێ بلند بالا! 
تو دەستێن خوە ژ ڤێ مالا 
غەریوم ل ڤێ چەند سالا 

غریب

ای بالا بلند! بر ندار
دستهایت را از سر این خانە 
من غریب ماندەام در این چند سال...
* یاسر ابراهیمی

ماتمایی!

نزانم چما ها  مه؛
ب دەست خوه دا، ئەز مامه...
گولەکم  ل  بارانێ
هەم دگریم، هەم شا مه!

* سپاهی لایین

گمان 
 
به گوشم مي وزد فرياد ياري 
 
نواي مبهم " االله مزاري"
 
گمانم ، بخشي پيري ، سرآوه 
 
دلم را مي نوازد با دوتاري !!

علیرضا سپاهی

‍ دین

ڤان شەڤانا کو تێن تەرن
ڤان رۆیانا کو رەت دەون
قەتارێ هێسترێن منن...
پەس ڤنا کینگا قەت دەون؟!

ته هەرچ گۆت، م گۆت: خا
م هەرچ خواست، ته گۆت: نا
چما گەپێ تال دەویژی
وه ڤی شیرین زمانا؟!