زبان مادری، نخستین گهواره‌ی هویت

زبان کرمانجی یکی از کهن‌ترین شاخه‌های زبان کردی قرن‌هاست که در دل کوه‌ها و دشت‌های خراسان جاری بوده اما امروز با خطری خاموش روبروست:

تبدیل شدن به یک نماد نمایشی و نه زبانی زنده. اگر کرمانجی تنها در جشن‌ها و کلیپ‌ها شنیده شود و نه در خانه‌ها و زندگی روزمره ریشه‌هایش خشکیده خواهد شد.

کرمانجی نه فقط مجموعه‌ای از واژه‌ها بلکه حافظه‌ی زیسته‌ی یک ملت است. روایتی از کوچ مقاومت و امید که اکنون بیش از همیشه نیازمند زنده نگه‌داشتن است.
حیات هر زبان از خانه آغاز می‌شود نه از جشنواره‌ها و همایش‌ها. زمانی که لالایی‌های کرمانجی در خانه خاموش شوند یا کودکان به جای واژه‌های مادری تنها فارسی بشنوند پیوند عمیقی با فرهنگ نیاکان قطع می‌شود. آمار دانشگاه فردوسی مشهد نشان می‌دهد که بیش از نیمی از خانواده‌های کرمانج جوان امروز دیگر کرمانجی را در خانه به کار نمی‌برند. این روند اگر تغییر نکند کرمانجی را از زبان زنده به نمادی تزیینی بدل خواهد کرد.
دوره کودکی بویژه تا ده سالگی طلایی‌ترین فرصت برای شکل دادن زبان مادری است. مغز کودک در این سن قدرت جذب لهجه احساس و روح زبان را به طبیعی‌ترین شکل دارد. آموزش رسمی گرچه مفید است اما کافی نیست. بازی گفت‌وگو و قصه‌گویی با کودک به زبان کرمانجی باید بخشی از زندگی روزمره باشد نه فقط یک درس اضافی.
از سوی دیگر دنیای دیجیتال نیز هم فرصت است و هم تهدید. تولید محتواهای اصیل و روزآمد به زبان کرمانجی در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند نسل جدید را به این زبان پیوند بزند. اما اگر کرمانجی تنها به ویدیوهای کوتاه یا لباس‌های محلی خلاصه شود زبانی سطحی و فراموش‌شدنی خواهد بود.
برای نجات این میراث ارزشمند پیشنهاد می‌شود خانواده‌ها مکالمات روزمره را به کرمانجی پیوند بزنند مدارس جلسات داستان‌خوانی برگزار کنند و هنرمندان ترانه‌های معاصر با این زبان خلق نمایند. نشر کتابچه‌های ساده دوزبانه برای کودکان نیز گامی مؤثر خواهد بود.
کرمانجی زبانی است که باید در خنده‌ها اشک‌ها و امیدهای امروز جاری باشد. اگر ریشه‌هایش را در خاک زندگی آبیاری کنیم خواهد ماند و خواهد بالید.
بیایید از امروز هرکدام‌مان یک واژه‌ی کرمانجی بیشتر به زندگی روزمره‌مان برگردانیم. همین قدم‌های کوچک است که آینده‌ی زبان ما را می‌سازد.