سواد شعری کوردی؛
از سرودن تا خواندن

ادبیات کوردی خراسان و به‌ویژه در حوزه‌ی شعر، این سالها پیوسته در حال تحول و تعالی بوده‌است و این جای شکر و شادی دارد.
این ترقی را از هر دو جنبه‌ی کمی و کیفی به‌وضوح می‌توان دید و شنید.
اخیرا انجمن ادبی کانیادل (انجمن ادبی کوردهای خراسان در مشهد) در فضای مجازی کلاب‌هاوس میهمان شهر اسفراین بود و اگرچه فرصت نشد از تمام ظرفیت ادبی و هنری کوردهای این شهرستان در یک برنامه‌ی دوساعته استفاده شود، اما ملاحظه‌ی شعر و هنر حاضران و شمارشان، کافی بود تا دریابیم و افتخار کنیم که چنین رقمی، سه دهه پیشتر، شاید در تمام شمال خراسان و درمیان فعالان جدی ادب و هنر کوردی، قابل ثبت نبود.
این اشتیاق عمومی به زبان مادری و پاسداشت آن از طریق نگارش و سرایش، دستاوردی مغتنم است و مایه‌ی امیدواری.
درعین حال، نکته‌ی مهمی که نباید از نظر دور بماند، ضرورت شکل گرفتن سواد شعری استاندارد در میان کوردهای خراسان است که البته هضم و حل این مشکل، به‌راحتی اتفاق نمی‌افتد.
اجازه می‌خواهم عرضم را با طرح یک پرسش دنبال کنم؛
آیا ما، در ارتباط با ادب و هنر کوردی در خراسان، مبانی زیبایی‌شناختی استاندارد و مشترکی برای تفکیک خوب و بد یا خوب و خوبتر داریم؟
پاسخ چنانچه مثبت هم باشد، چندان محکم و مشخص نیست چرا که تجربه نشان می‌دهد اغلب دست‌اندرکاران حوزه‌ی شعر، صرفا به دریافت‌های ذوقی و سنتی خود متکی هستند و نه مبانی علمی صریح و قابل سنجش در پیرامون ادبیات معاصر.
این شرایط شعر کوردی خراسان، برآمده از چند عامل اساسی است؛
یک؛ نداشتن تاریخچه‌ی معرفی و نقد علمی.
دو: عدم تفکیک روشن، میان زبان محاوره و مکتوب.
سه: فقدان دستورالعملی که مشخصا اصول زیبایی‌شناختی شعر و قالب‌های کلاسیک و مدرن شعر کوردی را شناسایی و مبنایی پذیرفتنی برای رد و قبول آن تدوین و طرح کرده باشد.
چهار؛ عدم شناخت دقیق وزن و شکل نگرفتن طبعی موزون، بر مبنای مهارتی که نظام عروضی یا وزنی-هجایی و مختصات آن را دانسته به‌کار گیرد. این نقیصه در پیرامون قافیه نیز به‌شکلی وجود دارد و کمبود نسبی قافیه به این مشکل می‌افزاید.
پنجم؛ و مثل همیشه و به‌شکلی زیربنایی، مشکل بزرگ ما، ننوشتن و نخواندن به‌ رسم‌الخط‌های کوردی استاندارد و موثری است که امروزه خوشبختانه در دسترس همگان هست.
شعر کوردی خراسان، تا نوشته نشود، مشکلات ساختاری آن اعم از فقر بدیعی و عروضی، مشکلات قافیه، ضعف عناصر زیبایی شناختی و اندیشگی و بسیاری نکات دیگر، مغفول می‌ماند.
شعر کوردی خراسان برای بقا، باید تئوریزه و تعریف و تکثیر شود. آنگاه باید به‌عنوان ضرورتی بدیهی، در میان گویشوران این زبان که شمارشان در این جغرافیا کم نیست، خوانده و شنیده و دنبال شود.
شعری که درست نوشته نشود و درست و به‌قدر لازم هم خوانده نشود، به‌سختی می‌تواند زنده بماند. این تهدیدی است که زبان ما را نیز با مخاطرات جدی مواجه کرده‌ و ایکاش، ایکاش جدی‌اش بگیریم؛

زمانێ مه، زمانێ ژان و ژینێ
زمانێ شائرێن شاهی و شینێ
نه چیکان ناس دکی، نه دەنگێ دیکان
مەگەر کوردی بخوینی، ژ ئەڤینێ...

#سپاهی_لایین
https://t.me/Kaniyadil

.

چرا الفبای لاتین برای کرمانجی مناسب است

'

الفبای کوردی به زبان ساده

'

معایب استفاده از الفبای عربی برای کردی ( کرمانجی )

'

چند راهکار برای یادگیری زبان کرمانجی برای بچه‌ها

'

ایا کردها ی خراسان قبل از اسلام در خراسان زندگی می کردند؟

'

مقاله دررابطه با کردهای خراسان رضوی و شمالی و پیشینه ورود کردها به خراسان

'

بهترین روش جمع اوری اشعار کرمانجی

'

برای حفظ و ماندگاری زبان کرمانجی می‌توان راهکارهایی را عملی کرد.

'

برای به بچه‌های دوره‌ی حاضر کمک کنید تا زبان مادری خود، یعنی کرمانجی را پاس بدارند، می‌توانید از روش‌های آموزشی

'

سایت تبدیل متون لاتینی به آرامی و ارامی به لاتین در کُرمانجی

'

بهترین منابع آنلاین برای یادگیری زبان کردی کرمانجی